Судалгааны төсөл бичихэд анхаарах зүйлс /Г.Цогтбаатар/

Судалгаа, шинжилгээний салбарт ажилласан туршлага болоод судалгааны төслийн талаар уншиж судалсан мэдээлэлдээ тулгуурлан судалгааны төсөл бичихэд анхаарах зүйлсийн талаар ерөнхий бичлэг орууллаа.

1. Судалгааны төслийг хэн бичдэг вэ?

1.1 Судалгааны байгууллагууд
1.2 Судлаачид болон судалгааны чиглэлээр суралцаж буй оюутнууд
1.3 Бусад

2. Судалгааны төслийг хэн санхүүжүүлдэг вэ?

2.1 Гадаад (Дэлхийн банк, Соросын сан ба Нээлттэй нийгэм хүрээлэн, Азийн хөгжлийн банк, НҮБ, Швейцарийн хөгжлийн агентлаг, USAID, Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага, Мянганы сорилын сан, АНУ-ын Элчин сайдын яам, Дэлхийн зөн, МэрсиКор, Европын холбоо, Нидерландын Засгийн газрын Байгаль орчны төсөл, Их Британы Хүүхдийг Ивээх сан, Транспэрэнси интернэшнл, Геллап институт болон монголын зах зээлийг сонирхож буй бизнесийн байгууллагууд)
2.2 Дотоод (Төрийн байгууллагууд: Авилгатай тэмцэх газар, Улсын мэргэжлийн хяналтын газар, Монгол банк, Бодлогын яамд, төрийн бус байгууллагууд: Нээлттэй нийгэм форум, бизнесийн байгууллагууд: Mobicom, Unitel зэрэг үүрэн телефоны опператорууд, банкууд, MCS, APU, Женко группийн харъяа компаниуд, телевиз хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд болон бусад)





3. Судалгааг хэрэгжүүлэх байгууллагуудад ямар шаардлага тавьдаг вэ?

3.1 3 ба түүнээс дээш жил тогтвортой үйл ажиллагаа явуулсан байх
3.2 Татварын газарт тайлан гаргаж өгдөг байх
3.3 Магистр ба түүнээс дээш зэрэгтэй судлаачидтай байх (Судлаачид нь гадаадад зэрэг хамгаалсан бол давуу тал олгох нь бий)
3.4 Англи болон бусад шаардлагатай хэлээр төсөлтэй холбоотой асуудлаар харилцах өргөн боломжтой байх
3.5 Олон улсын байгууллагууд төсөл хэрэгжүүлэгч ихэнх байгууллагуудыг ТББ байхыг шаарддаг бол бизнесийн байгууллагууд судалгааны компанид илүү ач холбогдол өгдөг
3.6 Төслийг хэрэгжүүлэхэд байр сууц, техник хэрэгслийн хүчин чадал сайтай байх
3.7 Бусад

4. Судалгааны төслийн бүтэц, агуулга

4.1 Нүүр хуудас 1 нүүр (Нүүр хуудсан дээр судалгааны сэдэв, судалгааг хэрэгжүүлэх байгууллага эсвэл судлаачийн нэр (удирдагчтай бол оруулах), хаяг, орон нутгийн нэр, огноо зэрэг байх)
4.2 Гарчиг 1-нүүр (Цэгцтэй, дугаартай байх)
4.3 Төслийн талаарх ерөнхий мэдээлэл – 1 нүүр (Үүнийг хүснэгтэлж харуулах боломжтой бөгөөд Төслийн нэр, зорилго, захиалагч байгууллага, хэрэгжүүлэгч байгууллага, үйл ажиллагааны хүрээ, төслийг хэрэгжүүлэх хугацаа, төслийн нийт хөрөнгө оруулалт, судалгааны баг ба судлаач, төслийг хэрэгжүүлэгч байгууллагын зүгээс хариуцсан ажилтан, холбоо барих утас, хаяг зэрэг мэдээллийг оруулна)
4.4 Хураангуй 1-2 нүүр (Юуны өмнө хураангуй нь төслийн товчлол биш гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Хураангуй хэсэг төслийг бүрэн утгаар нь төлөөлж чадахуйц байх хэрэгтэй. Судалгааны төслийн зорилго, гол үр дүн, ач холбогдол, түүнд хүрэх арга замууд, төслийг хэрэгжүүлэх хугацаа, баг зэргийн талаар сайн мэдээлэл өгч хөрөнгө оруулагчдыг ятгахад чиглэсэн байх)
4.5 Төслийн танилцуулга 3.5-5 нүүр (Судлагдахуун 1 нүүр, судлагдсан байдал 1-1.5 нүүр, судалгааны хэрэгцээ 1-2 нүүр, таамаглал 0.5 нүүр)
4.6 Судалгааны арга зүй 2.75-3.75 нүүр (Судалгааны зорилго 0.25 нүүр, зорилт 0.5 нүүр, судалгааны дизайн 2-3 нүүр)
4.7 Судалгааны аргачлал 2.5-3.5 нүүр (Судалгааны хамрах хүрээ ба түүвэр 1 нүүр, судалгааны мэдээлэл бүрдүүлэх арга 1-2 нүүр, судалгааны мэдээлэл боловсруулах арга ба судалгааны мэдээлэл боловсруулах программ 0.5 нүүр)
4.8 Төслийн удирдлага зохион байгуулалт 1 нүүр
4.9 Төслийн хяналт ба үнэлгээ 1 нүүр
4.10 Үйл ажиллагааны төлөвлөгөө 1 нүүр
4.11 Төсөв 2 нүүр
4.12 Ном зүй 1 нүүр
4.13 Хавсралт (Хүснэгт, график, зургийн жагсаалт болон бусад) 1-3 нүүр
4.14 Төсөл нь нийт 19.75-26.25 нүүр буюу дунджаар 10-15 хуудас байх

5. Төсөл бичих ур чадвар ба бусад санамж

5.1 Үг, үсгийн алдаагүй байх
5.2 Шинжлэх ухааны ойлголт хэллэгийг зөв хэрэглэсэн байх
5.3 Хэл найруулга сайн байх
5.4 Ишлэл зүүлт хэрэглэсэн байх
5.5 Хуудасны тохиргоо зөв байх (Хуудасны хэмжээ: A4; хуудасны захаас текст хүртэлх зай: баруун 3 см, бусад -2 см,2 см,2 см; Үсгийн фонт: Times new roman, Arial, Tahoma; Үсгийн хэмжээ: 12; Мөр хоорондын зай: single буюу 1)
5.6 Төслийн бүх хуудас дугаартай байх
5.7 Уйтгартай нуршуу бичлэгээс татгалзаж схем, зураг, график дүрслэл, хүснэгт зэргийг оновчтой хэрэглэх
5.8 Зураг, хүснэгт, графикийн жагсаалт хийх, дугаартай байх
5.9 Monkey-оос аль болох татгалзаж Unicode ашиглан бичих (Хэрэв Mонкеу хэрэглэн бичсэн бол Monkey-оос Unicode руу тусгай программаар хөрвүүлэх боломжтой байдаг)
5.10 Төслийн агуулга буюу гарчиг дугаартай байх
5.11 Судалгааны төслийн дизайн, гадаад өнгө үзэмж сайн байх (хэрэглэж буй өнгөний сонголт, зураг дүрслэлийн хэлбэр зэрэгт анхаарах)
5.12 Төслийн баримт бичгийг шаардлагатай бол PDF хэлбэрээр хадгалах
5.13 Төсөл бичих явцдаа чухал баримт бичгүүдээ олон хувь найдвартай хадгалах (CD, нэмэлт HARD DISK, интернэт зэрэгт)

6. Судалгааны төсөл бичих ажлыг зохион байгуулах (Тендерээр зарлагдсан шуурхай төсөл бичих сонирхолтой багуудад зориулав)

6.1 Судалгааны төслийг тендерийн хугацаа дуусахаас 1-2 хоногийн өмнө дуусгасан байхаар ажлаа төлөвлөх
6.2 Судалгааны төслийг ямар зорилго, үзэл санаагаар хэрхэн яаж бичих талаар багийн гишүүд болон шаардлагатай гэж үзсэн хүмүүсийг оролцуулан brain storming хийх
6.3 Хэлэлцүүлгийн үр дүнд үндэслэн төслийг ямар зохион байгуулалт, ажил үүргийн хуваарьтай бичиж дуусгах тал дээр зөвшилцөж, ажлаа төлөвлөх
6.4 Тухайн хэлэлцүүлгээс хойш төслийн явцад 2-3 удаа уулзаж зөвлөлдөх цаг төлөвлөх
6.5 Хэлэлцүүлэг хийхээс 1 өдрийн өмнө төслийн draft-ыг багийн гишүүд рүү цахим болон шаардлагатай бол хэвлэмэл хэлбэрээр илгээсэн байх
6.6 Бусад гарын дорх шаардлагатай материалуудыг хамгийн түрүүнд нямбай бэлтгэж тавьсан байх. Үүнд: Тендерт оролцох сонирхолоо илэрхийлсэн албан бичиг, байгууллагын танилцуулга, багийн гишүүдийн CV (цээж зурагтай байх), байгууллагын өмнө хэрэгжүүлсэн судалгааны тайлан 2 ширхэг (тухайн сэдэвтэй холбоотой бол сайн), байгууллагын санхүүгийн тайлан, цагдаагийн газрын тодорхойлолт, өмнө хэрэгжүүлсэн төслүүдийн талаарх захиалагч байгууллагуудын үнэлгээ дүгнэлт, дугтуй (шаардлагатай мэдээллийг бичиж тэмдэглэсэн байх), марк, application бөглөж бэлтгэх болон бусад шаардлагатай мэдээлэл байх.

Та санал шүүмжээ дараах хаягаар ирүүлээрэй:
tsogoo_tsogtbaatar@yahoo.com, contact@irim.mn, director@irim.mn

Цааш унших...

"Энтропийн шинжилгээний арга" - сүүлийн хэсэг /Г.Цогтбаатар/

Энтропийн шинжилгээ хэрхэн хийх талаар бичсэн өмнөх нийтлэлээ үргэлжилүүлэн танилцуулж байна. Ойлгомжгүй зүйл гарвал tsogoo_tsogtbaatar@yahoo.com хаягаар тодруулга авч болно.

3. Бүлгүүд нэг төрөл болж чадаагүй учраас хамгийн их мэдээлэлтэй хос шинж тэмдгийг илрүүлэх алхмуудыг гүйцэтгэе

Алхам 7. Юуны түрүүнд шинжүүдийн гурвалаар тархалтын цуваа байгуулна.

(+)(+)(+)- 1,2,3 гэсэн шинжүүдэд (Социологи-1,2,3 гэсэн гурван сэтгүүл гурвуулаа байгаа оюутнуудын тоо) бүгдэд нь эерэг хариулт өгсөн оюутнуудын тоо гэх зэргээр уншина. Энэхүү тархалтын цувааг байгуулахдаа өмнө өгүүлснээр SPSS16 программын Analyse - Descriptive staticticis – Crosstabs командаар гүйцэтгэхээ анхаараарай.

Алхам 8. Дөрвөн шинж тэмдгээр гурвал үүсгэхэд 123, 124, 134, 234 гэсэн дөрвөн гурвал үүснэ. Гурвалын тоог бид

гэж бодож болно.

Алхам 9. Мөн өмнө хос шинж тэмдгүүдийн энтропийг олсоны адилаар гурвалын энтропийг бодно.

Үр дүнг өмнөх хүснэгтэн мэдээлэлтэй хамтатган бичвэл:

Алхам 10. Бидний дараагийн алхам бол мөн л хос шинж тэмдгийн адилаар гурвалын энтропийн давхцлын утгыг олно. Ингээд дараах томъёогоор

томъёонд орлуулан хамгийн их гарсаныг нь бусдыгаа тодорхойлох хамгийн их мэдээлэлтэй хос шинж тэмдэг гэж үзнэ.

Бодолтыг эхлэхээс өмнө бид нэг зүйлийг ойлгох хэрэгтэй. Энэ нь томъёоны асуудал юм. Өмнө нь бид (1,2), (1,3),(1,4),(2,3),(2,4),(3,4) гэсэн зургаан хослолыг бодсон шүү дээ. Одоо бид 6 хослолтойгоо, хослолд ороогүй хоёр шинж тэмдгээр нь гурвал үүсгэх хэрэгтэй боллоо. Бодлогын үр дүнд 12 гурвал үүснэ. Энторопийн давхцалыг олох томъёонд Эхний (1,2) гэсэн хослолд 3 болон 4 ороогүй учраас энэ хоёр шинжтэй гурвалыг үүсгэнэ. Өөрөөр хэлбэл

болно. I=1, j=2, g=3 and g=4 гэж ойлгоно. Нэг хослол л хослолд ороогүй 2 шинж тэмдэгтэй гурвал үүсгэх учраас (нийт 6 хослол маань ) x (хослолд ороогүй 2 шинжээр үржигдээд)=12 гурвалын энтропийн давхцал бодогдоно гэсэн үг.

Одоо хамгийн их мэдээлэлтэй хос шинж тэмдгийг олъё

Алхам 11. Дээрх бодлогоос хамгийн их утга нь 0.084739 буюу Социологи 2 ба 4-р сэтгүүлийн хослол байна. Иймд Социологи 2 ба 4 сэтгүүл хамгийн их мэдээлэлтэй сэтгүүлүүд бөгөөд эдгээр сэтгүүл байгаа хүнд бусад сэтгүүл байдаг хэмээн үзэж болох юм. Ингээд бид дараах дөрвөн хэв маягийг үүсгэж болно. Үүнийг өмнө өгүүлснээр SPSS16 программын Analyse - Descriptive staticticis – Crosstabs командаар 2 болон 4 гэсэн шинж тэмдгүүдээр солбицуулан бүлэглэхээ санаарай.
1. Социологи-2 болон 4-р сэтгүүл аль аль нь байгаа оюутнууд – 8/34.8 хувь/
2. Социологи-2 байгаа 4-р сэтгүүл байхгүй оюутнууд – 0
3. Социологи-2 байхгүй 4-р сэтгүүл байгаа оюутнууд – 11/47.8 хувь/
4. Социологи-2 болон 4-р сэтгүүл аль аль нь байхгүй оюутнууд – 4/17.4 хувь/
Дээрх мэдээлэлд үндэслэн бүлэгт тохирох нэр оноож дараах гурван хэв маяг үүсгэж болох юм:
1. Социологи сэтгүүлийн хангамж сайн бүлэг – 34.8 хувь
2. Социологи сэтгүүлийн хангамжаар дундаж бүлэг –47.8 хувь
3. Социологи сэтгүүлийн хангамж муу бүлэг – 17.4 хувь

Алхам 12. Сүүлд нь бид дээрх байдлаар хэв маяг үүсгэх нь үндэслэлтэй эсэх буюу үүсгэсэн хэв маяг маань нэгэн төрөл болж чадсан эсэхийг шалгах ёстойгоо мартаж болохгүй.Өмнө нэг шинжээр бүлэглэсэн хүснэгтэд бусад шинжийн тохиолдох хамгийн их утгаар нь зохиосон ангиллын нэг төрөл байдлыг шалгах хүснэгтийг үүсгэсэн шиг, энэ удаа мөн хамгийн их мэдээлэлтэй гэж тооцоологдсон хоёр шинжээр бүлэглэсэн хүснэгтийг зохиож бусад шинжийн хамгийн их тохиолдох утгуудыг нь үлдээсэн хүснэгтийг зохино. (SPSS16 программын Analyse - Descriptive staticticis – Crosstabs!)

Хамгийн их тохиолдлын утгуудыг нь хараар тэмдэглэсэн байгаа нь харагдаж байна. Эдгээр утгыг нь үлдээвэл дараах хүснэгт үлдэнэ.

Алдааг дараах байдлаар бодно

Алдаа 0.141304 > 0. 2 учраас бидний үүсгэсэн ангилал маань нэгэн төрөл байдлыг хангаж байна гэж үзсэнээр энтропийн шинжилгээ дууна. Хэрэв алдааны түвшин стандарт хангаагүй бол бид цаашид шинж тэмдгийн гурвал, дөрвөлүүдийг бодох ёстой юм шүү социологич, судлаачдаа!

Цааш унших...

Түүврийн хэмжээг тооцох ба үр дүнг хэрэглэх аргачлал /Г.Цогтбаатар/

Хэрэв хүн бүр нас, боловсрол, ажил мэргэжилээсээ үл хамааран ижил сэтгэж, ярьдагсан бол дэлхий дээрх 6 тэрбум хүнийг ганцхан би л 100 хувь төлөөлж чадна. Нөгөөтэйгүүр хүмүүсийн үзэл бодолд өөр хоорондоо давхацах, нийлэх ганц ч атугай шинж байдаггүйсэн бол хамтын амьдрал, нийгэм, хүн төрөлхтөн гэж байхгүй байх байлаа. Тиймээс судлаачид социологи, улс төр, эдийн засаг, маркетинг, соёлын зэрэг нийгмийн амьдралын тодорхой асуудлаар олон нийтийн санал бодлыг судлахдаа хүмүүсийн зан үйлийн дээрх ижил болоод ялгаатай байдлын голыг олж, тухайн орон нутгийн нийт хүн амыг бус шинжлэх ухааны арга зүйд тулгуурлан нийт хүн амыг төлөөлөх чадвартай цөөн тооны хүн амыг судалгаанд хамруулж цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө, хүч хөдөлмөр хэмнэдэг билээ. Сайтар боловсруулсан түүврийн аргачиллын дагуу, чанартай хийгдсэн судалгааны үр дүн олон нийтийн санал бодлыг ганц ч хувийн зөрүүгүй төлөөлж чаддаг.

Хүн бүр түүвэртэй аль хэдийн танил билээ. Бид дэлгүүр ороод алим авахдаа аль нэгийг нь амталж үзээд бусдыг нь түүнтэй ижилхэн хэмээн ойлгодог. Тэгээд ч барагтай л бол бурууддаггүй шүү дээ. Энэ нь хүмүүс өдөр тутмынхаа амьдралд түүвэрлэлт хийж буй энгийн нэг жишээ юм. Энэ удаа блог уншигчиддаа судалгааны түүврийн хэмжээ тооцох ба үр дүнг хэрэглэх аргачиллыг хялбаршуулан хүргэхээр зорилоо.

Түүврийн хэмжээ тооцох аргачлал

Түүвэрлэлт хийх онолын үндэс нь хэвийн тархалт байдаг. Энэ нь магадлалд үндэслэдэг. Нэгэнт түүвэрлэлт хийх аргачлал нь магадлалын онол, математик статистикаар боловсруулагдсан байдаг учраас та бүхэн тэрхүү аргачиллыг өөрийн судалгааны зорилго, судалгаа хийх бүс нутгийнхаа нийгэм, хүн ам зүйн онцлогт тулгуурлан хэрэглэх боломжтой. Хялбар жишээн дээр тайлбарлъя. Бид бодит амьдрал дээрх ямар нэг зүйлийн хувь хэмжээг олох гэж байна гэж бодъё. Тухайлбал, энэ нь Улаанбаатар хотын тогтмол телевиз үзэгчдийн хувийн жин байж болох юм. Энэхүү хувь хэмжээг түүврийн аргачлалын дагуу тодорхой магадлалтайгаар, тодорхой алдааны хязгаарын дотор хэлж чадна. Судалгааны практикаас үзвэл:

1. 95, 95.4, 99.7 хувийн итгэлтэйгээр

2. Алдааны хязгаар нь +/- 5 хувиас хэтрүүлэхгүйгээр тооцоолсон түүврийн хэмжээ практик шаардлагыг бүрэн хангадаг.

Бүгдээрээ 95.4 хувийн итгэлтэй, гарах үр дүн нь бодит байдлаас +/- 5 хувиас илүү зөрөхгүй байхаар дээрх жишээн дээр түүврийн хэмжээ тооцож үзье.

Судалгааны түүвэрлэлт хийдэг олон аргачлал байдаг бөгөөд энэ тохиолдолд бид буцаалтгүй, энгийн санамсаргүй түүврийн аргачиллыг хэрэглэж байна. Түүврийн хэмжээг дараах томъёогоор тодорхойлно.

11111111111111111111111111111111 t - Баталгааны коэффициент буюу Стьюдентийн тархалтын критик утга юм. Итгэх магадлал нь 95 хувь байхад t=1.96, 95.4 хувь байхад t=2, 99.7 хувь байхад t=3 байдаг.

w- Түүвэрт хамрагдсан өрхүүдээс тухайн тодорхой шинжийг агуулсан буюу тухайн хариултыг сонгосон өрхийн эзлэх хувийн жин. Анх судалгаа хийж байгаа үед үүнийг мэдэх боломжгүй байдаг тул өмнө хийгдсэн ижил төрлийн судалгаануудаас эсвэл ойролцоолсон тоог орлуулж тавьж болдог.

w*(1-w) - харьцангуй хэмжигдэхүүний дунджаасаа хазайх хазайлтын квадрат буюу дисперсыг оролдог тоо юм. Энэхүү хазайлт нь онолын хувьд хамгийн ихдээ 0.25-тай тэнцүү байдаг.

N- Эх олонлогийн хэмжээ буюу бидний жишээгээр Улаанбаатар хотын нийт 192669 өрх

Делта - Алдааны хязгаар. Бидний авч үзэж байгаараар энэ нь 5 хувь буюу 0.05 болно

n- Түүврийн хэмжээ

Ингээд эдгээрийг томъёондоо орлуулбал:

111111111111

гарч байна. Өөрөөр хэлбэл 95.4 хувийн итгэлтэйгээр дээд тал нь +/- 5 хувийн алдаатайгаар Улаанбаатар хотын 192699 өрхийг 399 өрх төлөөлж чадах нь ээ.

Судалгааны үр дүнд гарах "хувь"-ийг хэрхэн ашиглах вэ?

Энэ нь түүврийн аргачлалтай шууд холбоотой байдаг. Дээрх жишээний хувьд Улаанбаатар хотод судалгаа хийж үзэхэд нийт телевиз үзэгчдийн 82.8 хувь нь тогтмол буюу өдөр бүр телевиз үздэг гэж хариулжээ. Энэ хувьд бид хэр итгэлтэй байж болох вэ? хэрхэн хэрэглэх вэ?
Юуны өмнө бид энэхүү үр дүнд 95.4 хувийн итгэлтэй байж болно. Гэхдээ +/- 5 хувийн алдааны хязгаар дотор шүү дээ. Гэсэн ч та бүхэн маш чухал гэж үзсэн хувь бүрдээ алдааны хязгаарыг нь нарийвчлан бодож итгэх завсараа байгуулж байх хэрэгтэй.
Итгэх завсарыг дараах томъёогоор байгуулна.

111111111111111111111111111111111111111111

w - нь судалгааны үр дүн болох 82.8 хувь болно

Делта- нь алдааны хязгаар. Бөгөөд дараах томъёогоор олно.

111111111111111111111111111111111111111111111111111111 11111111111111111111111111111111111111111

t - нь баталгааны коэффициент буюу бидний итгэх түвшин 95.4 хувьд харгалзах 2 гэсэн тоо болно.

M3- нь стандарт дундаж алдаа буюу дундажаас хазайх хазайлт болно.

1111111111111111

Ингээд өгөгдсөн тоонуудаа томъёондоо орлуулбал:

Үр дүн буюу бидний итгэх завсар

11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111

Хамгийн багадаа бодит амьдрал дээр тогтмол үзэгчдийн хувийн жин нь 79.0 хувь байгаа бол хамгийн ихдээ 86.6 хувьтай байгаа гэдэгт бид 95.4 хувь итгэлтэй байж болно.За амжилт залуусаа :-) !

Цааш унших...

Бодлогын судалгаа ба шинжилгээ /Г.Цогтбаатар/

Засгийн газрууд юу хийдэг талаар судалж үзэх шаардлагатай гэсэн үзэл санаа дэлхийн хоёрдугаар дайны сүүлчээс хүчтэй болсноор нийгмийн шинжлэх ухааны нэгэн прадигм бүрэлджээ. Энэ нь бодлогын шинжлэх ухаан билээ. Сүүлийн жилүүдэд монголд бодлогын шинжлэх ухааны салбарууд болох бодлогын судалгаа, бодлогын шинжилгээ нийгмийн судалгааны салбарт хүч түрэн орж ирлээ. Бага зэргийн ойлголт өгхөд бодлого судлал нь тодорхой бодлогын асуудлаар анхдагч судалгаа явуулах замаар бодлого боловсруулах үйл явцыг ойлгож мэдээлэхийг эрмэлзэж байдаг бол бодлогын шинжилгээ нь илүү улс төржсөн шинжтэй бөгөөд төрийн байгууллагуудад зориулан бодлого боловсруулах замаар жинхэн бодлогын үр дүнд шууд нөлөөлөхийг эрмэлздэг. Монголд бодлогын судалгаа, шинжилгээний салбар хөгжихөд ННФ нэлээд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм /ННФ нь бодлогын судалгааны гарын авлага гаргасан бөгөөд бодлогын судлаачдын тэтгэлэгт хөтөлбөр болон бусад олон чиглэлийн сургалт, хэлэлцүүлэг, арга хэмжээ зохион байгуулдаг/. Нэгэн уншигчийнхаа хүсэлтээр энэ удаа бодлого судлал ба түүний үр дүн болох бодлогын баримт бичгийн бүтэц, дизайныг товчлон нийтлэв. За амжилт залуусаа !

Баримт бичгийн нэр

Гарчгийн агуулга

Товч дүгнэлт

Удиртгал

НЭГ. Асуудлын тодорхойлолт

1. Асуудлын үндэслэгээ

- Асуудал хэзээ, яаж гарч ирсэн?

- Түүний учир шалтгаан юу вэ?

- Асуудлын түүх, эрх зүй, улс төр, нийгэм эдийн засгийн орчин нь ямар байсан бэ?

- Яаж олон нийтийн анхаарлыг татсан

- Түүнд хэн өртөж байсан

- Уг асуудлыг шийдэх зорилгоор урьд өмнө ямар бодлого хэрэгжсэн

- Тэдгээр бодлогын үр дүн ямар байсан

2. Өнөөгийн бодлогын орчин дахь асуудал

- Асуудлын өнөөгийн эрх зүй, улс төр, нийгэм, эдийн засгийн орчин ба нөлөө ямар байгаа

- Асуудлын өнөөгийн хүрээ ямар байна

- Уг асуудлыг шийдэх зорилгоор ямар бодлогыг хэрэгжүүлж байна

- Асуудлын талаарх үзэл бодлууд, таны хандлага түүнээс ямар ялгаатай вэ?

- Хэрэгжүүлж буй бодлогын амжилт, дутагдалтай талууд юу вэ?

- Асуудалд хандаж буй арга барилын юу нь буруу вэ?

3. Асуудлын тодорхойлолтын зохион байгуулалт

- Асуудлыг гүн гүнзгий итгэл үнэмшилтэйгээр танилцуулахын тулд асуудлыг тодорхойлж буй хэсэгтээ түүний ямар чиглэлийг оруулах хэрэгтэй вэ?

- Аль болохоор ойлгомжтой, уншихад хялбар болгохын тулд уг хэсгийг та яаж зохион байгуулбал зохилтой вэ?
ХОЁР. Бодлогын сонголтууд

- Бодлогын байж болох хувилбаруудыг тоймлон үзүүлж, үнэлж, харьцуулна

Тодорхой асуудлыг шийдэхэд тухайн сонголт ямар үр дүн үзүүлэх тухай үнэлгээг голлон авч үзэж түүний дагуу танилцуулж буй сонголтуудаа харьцуулна

- Илүү сайн гэж бодож буй бодлогын хувилбартаа бат үнэмшилтэй үндэслэгээ гаргаж өгнөБодлогын сонголтоо танилцуулахад зохиогч харьцуулалт ба үнэлгээнээс гарч байгаа дүгнэлтийг тухайн асуудлыг шийдэхэд түүний сонгож авсан хувилбар хамгийн үр дүнтэй гэдгийг тод харуулахад ашиглах хэрэгтэй

- Гаргасан шийдвэрээ танилцуулахад анхаарнаСонголт бүрийн талаар гаргасан шийдвэр түүний шалтгааныг гаргаж өгөх хэрэгтэй

- Бодлогын баримт бичгийн дүгнэлт ба зөвлөмжийн хэсэгтэй холбож өгнөИлүү сайн гэж үзсэн бодлого нь төгсгөлд нь өгөх зөвлөмжүүдийг гаргах үндэс болно.

Анхаарах

1.Шинжилгээний хүрээ /өөрийн баримтлах бодлого/

- Ямар үзэл баримтлалыг барих вэ?

- Дэвшүүлэн тавьж байгаа асуудалдаа эдгээр зарчмыг хэрэхн авч хэрэглэх вэ?

- Тодорхойлон гаргасан байр суурийн тань онолын үндэс

- Энэ байр суурийг сонгох болсон ямар шалтгаан байна

- Таны байр суурь өргөн хүрээнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн үү

- Шинжилгээнийхээ хүрээг баримт бичгийн аль хэсэгт оруулах гэж байна

2.Боллогын хувилбаруудын үнэлгээ

- Баримт бичигтээ бодлогын ямар ямар сонголтуудыг авч үзэх гэж байна вэ

- Таны сонгон авсан сонголт аль нь вэ?

- Сонгон авсан хувилбарынхаа талаар сонголт хийхдээ ямар арга хэрэглэх вэ?

-Таны сонгож авсан сонголтын сул тал нь юу вэ?

Сонголт бүрийн хувьд

- Сонголтоо та ерөнхийд нь юу гэж үнэлж байна

- Та тухайн хувилбараа яагаад илүү гэж үзэж байгаа вэ?/үзэхгүй байна вэ/

- Шинжилгээний хүрээний аль шалгуур нь таны шийдвэрийн үндэслэгээ болж байна вэ?

- Таны сонголтын эерэг сөрөг та нь юу вэ

- Таны сонгож авсан сонголтыг ерөнхий байдлаар танилцуулсан бусад сонголттой харьцуулбал ямар вэ?
Гурав. Дүгнэлт ба зөвлөмж

Хавсралт

Лавлах материал

Ишлэл зүүлтийн заалт

Цааш унших...

Хамтын зан төлөв /Г.Цогтбаатар/

2008 оны 07 сарын 01-нд Монголын нийгмийг цочироосон том үймээн болж өнгөрлөө. 5 хүний амь нас эндэж, олон арван хүн гэмтэж бэртэн, 60-70 тэрбум төгрөгийн хохирол учирчээ. Төрөөс онц байдал тогтоож, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн үйл ажиллагааг түр хаах хүртэлх арга хэмжээ авлаа. Үймээнийг зохион байгуулж, олон нийтийг гэмт үйлдэлд турхирсан хэмээн Ж.Батзандан, О.Магнай нарыг урьдчилан хорих газар саатуулан шалгаж байна. Нэгэнт үүссэн нөхцөл байдалд хууль, хяналтын байгууллагууд, улс төрийн нам хүчнүүд, иргэдийн аль аль нь туйлширсан үзэл, догматик хандлагаасаа татгалзаж асуудлыг аль болох олон аспектаар авч үзэн хамгийн шударга хувилбараар шийдээсэй хэмээн хүсч байгаа билээ. Тиймээс миний бие үүссэн нөхцөл байдлыг бага боловч зураглах үүднээс болж өнгөрсөн үйл явдлыг социологийн "хамтын зан төлөв"-ийн онолтой харьцуулан бичлээ.

Бөөн олны зан төлөв

Хүний зан төлөвийг "Стандартчлагдсан", "Стандартчлагдаагүй" хэмээн үндсэн хоёр туйлд хувааж болно. Энэхүү ангиллын үүднээс хамтын зан төлөв нь хоёр дахь ангилалд багтана. Иймд хамтын зан төлөвийг тодорхой бус, эсвэл заналхийлсэн нөхцөл байдлыг хүлээн авч буй бүлэг хүмүүсийн зохион байгуулалтгүй, урсгал төлөв байдал хэмээн тодорхойлдог. Социологич Жон Лофланд хамтын зан төлөвийг "Бөөн олны" болон "Олон түмний" хэмээн ялгасан байдаг. Бөөн хүмүүс нь бие биедээ нүүр тулж буй харьцангуй их тооны хүмүүс юм. ( Олон түмэн нь түүний эсрэг утгатай )

Иймд, 2008 оны 07 сарын 01-ний өдрийн тайван жагсаал, цуглаан сүүлдээ тонон дээрэмдэх, галдан шатаах, эмх замбараагүй үймээн болж хувирсан нь хамтын зан төлөвийн өвөрмөц хэлбэр болох "Бөөн олны зан төлөв" болохыг харуулж байна.

i
Хүмүүс бөөгнөрөх (цугларах) үйл явц, цуурхал

i
Цуурхал, цугларах үйл явц нь хамтын зан төлөвийг их хүч болгон хувиргадаг. Өөрөөр хэлбэл үймээн үүсхийн өмнө хүмүүс бөөгнөрөх, тэдний хооронд холбоо харилцаа үүсэхэд цуурхал, цугларах үйл явц чухал нөлөөтэй. Журамгүйдлийн тухай мэдсэн хүмүүс л тэнд очхыг эрмэлздэг. Машины дугуй чихрах, гудамжнаа хагарч буй шилний чимээ, хүмүүсийн орилох дуу энэ бүхэн хөндлөнгийн хүмүүсийн анхаарал татна. Хүмүүс сургаар, радио, телевизээр журамгүйдлийн тухай олж мэднэ. Хүмүүс нэгэн газар бөөгнөрч эхлэхэд хөнлөнгийн хүмүүс эхлээд үйл явдлын тухай юу ч мэдэхгүй байхдаа сонирхсондоо тэдэнтэй нийлдэг. Тэдгээр хүмүүст цуурхал юу болсон, мөн юу болохыг ойлгоход, тэрчлэн хаана, юу хийхийг ойлгоход тусалдаг. Харин цуурхал гэдэг бол албан ёсны эх сурвалжаар батлагдаагүй боловч үнэн хэмээн хүлээн авч буй баталгаа аж.

2008 оны 06 сарын 30-ны өдөр хэсэг залуус Сүхбаатарын талбай дээр цуглаж мэдээллийн хэрэгслээр сонгуулийн үр дүнтэй санал нийлэхгүй байгаагаа мэдэгджээ. Шөнийн 00:00 цаг гэхэд тэднийг дэмжигчид нэмэгдсээр 500 гаруй болсон байна. Энэхүү цуглааныг цагдаагийн хүчээр тараав. Мөн тэр орой NTV телевизээр "Иргэний эвсэл"-ээс нэр дэвшигч О.Магнай Сүхбаатарын талбай дээр шударга бус сонгуулийг эсэргүйцэх цуглаан зохион байгуулах тухайгаа мэдэгдэж, иргэдийг уриалсан юм. Маргааш нь буюу 2008 оны 07 сарын 01-ний өглөө 12:00 цагт "Dragon" төвийн өмнөөс О.Магнай, Б.Жаргалсайхан /БНН-ын дарга/ нараар толгойлуулсан жагсагчид Сүхбаатарын талбайг зорисон бөгөөд замд нь олон иргэд нэгдэж байжээ. Жагсаалын явцад Монголын ардчилсан холбоо, АН, Иргэний эвсэл (МНН, ИХН, МСДН), ИЗН, ҮШН, БНН, Эрс шинэчлэл хөдөлгөөн зэрэг МАХН-аас бусад бараг бүх нам, улс төрийн хүчнүүд нэгдсэн юм. Энэ талаар телевиз, мэдээллийн бусад хэрэгслээр шууд, шуурхай нэвтрүүлж байсан бөгөөд жагсагчид өргөжсөөр ойролцоогоор 12000 орчим хүн цугласан байсан. Энэ нь Улаанбаатар хотын нийт хүн амын 1-ээс илүү хувь бөгөөд статистикийн хувьд эмх замбараагүй байдал үүсгэхэд хангалттай хүч бүрдсэн байжээ.

i
Бөөн олны зан төлөв үүсэх шалтгаан
i

Хамтын зан төлөвийн тухай социологийн онолуудыг "иррациональ" болон "рациональ" хэмээн үндсэн хоёр бүлэгт хувааж үздэг. "Иррациональ" онолууд хамтын зан төлөв бүрэлдэх психологийн хүчин зүйлсийг гол болгодог. Энэхүү онолын гол төлөөлөгч Лебон "Халдварын онол"-доо хүмүүсийн психологи бөөн олны дунд орохоороо агшин зуур хувирдаг бөгөөд ухаалаг хүмүүс хүртэл галзуурсан араатан шиг болж, бөөгнөрөгсдөөс ангид бол ухаанд багтамгүй хэрэг үйлддэг гэж үзжээ. Мөн тэрбээр 1. Нэр мэдээгүй байгаа нь бөөгнөрөгсдийн дунд орсон хүнд хүч чадал нэмнэ, 2. Халдвар нь бөөгнөрсөн олны дотор нэгээс нөгөөд вирус адил тархана, 3. Бөөн олны дотор хүмүүс ховсдуулсан мэт амархан үнэмшиж итгэдэг болно. Тэд улайрсан тэргүүлэгчдийнхээ зааврыг дуулгавартай биелүүлнэ гээд нийгмийн шаарууд, эмгэг өвчтэй хүмүүс, нийгмийн доод давхрааныхан, гэмт хэрэгтнүүд, тэнүүлчид, ажилгүйчүүд л бөөн олныг бүрдүүлдэг гэж үзжээ.

"Рациональ" онолууд нийгмийн хүчин зүйлсийг гол болгодог. Олпортын "Ойртолтын онол" /Конвергенцийн/, Тэрнерийн "Хэм хэмжээ үүсэх онол", Школьникийн "Улс төрийн эсэргүйцлийн онол", Смелзерийн "Өсөн нэмэгдэх үнэт зүйлийн онол" зэрэг онолуудыг үүнд хамруулж болно. Школьникийн "Улс төрийн эсэргүйцлийн онол"-оор бөөн олны зан төлөв нь улс төрийн тэмцлийн хэлбэр юм. Нийтийн түрэмгий үйлдэлд оролцогч хүмүүсийн психологийн хүчин зүйлсийг харгалзахгүй авч үздэг. Тэд бол системд дургүйцсэн, улс төрийн талаар ухамсартай хүмүүс гэж үзнэ. Энэ үзлээр бол улс төрийн байр сууриа илэрхийлэх нийгмийн зөвшөөрсөн хэрэгсэл хэтэрхий үнэтэй нөхцөл дэх эцсийн арга хэмжээ юм. Доод ангийн болон мөн нийгмээс хасагдсан, бусад бүлгийн төлөөлөгчид албаны хүмүүстэй уулзах бололцоогүй байдаг. Ийм хэрэгсэл хэтэрхий үнэтэй байдаг учир тэд “байгууллагажаагүй” хамтын зан үйлдэлд татагдан орно гэжээ.

Харин Смелзерийн "Өсөн нэмэгдэх үнэт зүйлийн онол"-оороо хамтын зан төлөв нь нийгмийн орчныг өөрчлөх оролдлого хэмээн үзсэн. Түүний онол нэмүү өртгийн тухай эдийн засгийн баримтлалыг санагдуулдаг байна. Энэ баримтлалыг төмрийн хүдэр ган болж, тодорхой шат дамжлагатай явсаар эцэст нь авто машин болж хувирах жишээгээр тайлбарлаж болно. Үе шат болгонд автомашины өртөг нэмэгдэнэ. Бүх үе шат нь эцсийн бүтээгдэхүүнийг боловсруулахад шаардлагатай байдаг. Өөрөөр хэлбэл бэлэн автомашин бол хөдөлмөрийн эцсийн үр дүн бөгөөд түүний үнэ нэмэгдэж байгаа шинэ үе шат бүр нь эцсийн үр дүнг нөхцөлдүүлж буй нэг шалтгаан болдог. Тэрбээр 6 үе шатыг онцолсон байдаг. "Рациональ" онолыг баримтлагчид хамтын зан үйлд татагдан оролцогчид заавал нийгмийн доод давхарааныхан, ажилгүйчүүд, архичид, сэтгэцийн асуудалтай хүмүүс байдаг гэсэн "Иррациональ" онолыг эрс шүүмжилдэг.

Сүүлийн үеийн судалгаанууд ч "Иррациональ" онолын энэхүү баримтлалыг няцааж байгаа ажээ.

Эдгээр онолд өөр өөрийн давуу болоод сул талууд бий. Ямартай ч асуудлыг системээр нь харахад онол, арга зүй тусалдаг. Үймээнд нийгмийн бүх давхаргынхан их, бага хэмжээгээр оролцсон нь тодорхой бөгөөд үймээний шалтгаан нь зөвхөн психологийн бус, нийгмийн олон учир шалтгаантай ба ганц, нэг хувь хүн болоод намын балгаар үүссэн ч асуудал биш ажээ. Асуудлыг туйлшруулж улс төрийн зорилгоор нөлөө бүхий хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нэг талыг барьсан мэдээлэл, захиалгат нэвтрүүлэг бэлтгэн олон давтамжтай цацаж, олон түмний сэтгэл зүйг өөрчилсний үндсэн дээр ганц нэгхэн хүнд бүхий л хариуцлагыг үүрүүлэх башир арга ажиглагдах болов. Цагдаа хүчний байгууллагууд, нам, олон нийт туйлширсан хандлагаасаа зайлсхийхийн тулд наад зах нь дараах хүчин зүйлсийг тооцож үзэх нь зүйтэй. (Миний хэлсэн хэлээгүй бусад хүчин зүйлийг гадуур хангалттай ярьж, цацаж буй тул тэдгээрийг дахин дурьдах нь илүүц хэмээн үзсэн болно) Үүнд:

- Нэгэн хүчин зүйл. 2008 оны УИХ-ын сонгуулийн урьдчилсан дүнгээр МАХН үнэмлэхүй ялалт байгуулах нь тодорхой болсон. Харин АН болон бусад улс төрийн хүчнүүд сонгуулийн өмнө хийгдсэн социологийн судалгаануудын үр дүн, нийгмийн энгийн ухамсарын түвшинд үүссэн хүлээлт, түүнчлэн сонгуулийн үеэр гарсан хууль бус үйл ажиллагаануудад үндэслэн сонгуулийн үр дүнг хүлээн зөвшөөрөөгүй бөгөөд нөлөө бүхий улс төрийн хүчнүүд МАХН-ыг луйвар хийсэн хэмээн мэдэгдсэн билээ. Үүний гол шалтгаан нь сонгуулийг зохион байгуулах үйл ажиллагааны ил тод, шударга байдал алдагдсан бөгөөд ялангуяа парламентад олонхи суудалтай улс төрийн намууд, СЕХ-ны зохион байгуулалт муутай, хариуцлагагүй байдал үймээн үүсгэх суурь шалтгаан мөн. Хэрэв сонгууль олон нийтэд ил тод, шударга, зохион байгуулалт сайтай болсон бол өнөөгийн нөхцөл байдал үүснэ гэж үү?

- Нэгэн хүчин зүйл. Сүүлийн 2 жилийн хугацаанд МАХН, түүний салбар байгууллага болох МАСЗХ-ны гишүүдтэй холбоотой хүн амьны хэрэг, авилга, албан тушаалын гэмт хэргүүд олноор гарч МАХН-ын рейтинг өмнө байгаагүйгээр унаж, МАХН-ын талаарх иргэдийн сөрөг үнэлэмж нэмэгдэж, нэг бус удаа төв байр нь халдлагад өртөж байсан билээ. Хэрэв МАХН-тай холбоотой эдгээр үйл явдал өмнө нь болоогүй байсан бол өнөөгийн нөхцөл байдал үүснэ гэж үү?

- Нэгэн хүчин зүйл. Социологич Жон Лофланд хамтын зан төлөвт зуршмал байдаг сэтгэлийн хөдөлгөөний гурван үндсэн маягийг ялгасан нь айх, дайсагнах, баярлах гурав бөгөөд 2008 оны 07 сарын 01-ний үймээн нь дайсагнах сэтгэл хөдлөлд тулгуурлаж байв. Дайсагнах сэтгэл хөдлөлийн объект нь зөвхөн МАХН биш байсан. Мөн цагдаа, хүчний байгууллага болон бизнесийн байгууллагууд байв. Судалгаанаас үзэхэд хүн амын амьжиргааны түвшин доогуур нийгмийн олонхи гишүүдийн психологи эрх мэдэл, хөрөнгө мөнгөтэй хүмүүсийн талаар тааламжгүй хандлагатай байдаг. Түүнчлэн энгийн иргэдэд шударга бус ханддаг, эрх мэдэл, хөрөнгө мөнгөтэй хүмүүст үйлчилдэг, авилгад автагдсан гэх зэргээр монголд цагдаа, хүчний байгууллагуудад итгэх итгэл үлэмж буурсан, нийгмийн зарим бүлэгт тэднийг жигшин зэвүүцэх байдал хүчтэй бүрэлдсэн /цагдаагийн харгис хэрцгийд итгэх ерөнхийлсөн бишрэл/ зэрэг нь үүний суурь шалтгааны нэг болсон хэмээн үзэх үндэстэй. Хэрэв цагдаа, хууль хяналтын байгууллагуудын үйл ажиллагаа хараат бус, шударга, ижил тэгш байсан бол өнөөгийн нөхцөл байдал үүсэх байсан гэж үү?

- Нэгэн хүчин зүйл: Социологи хүний зан үйлийг "Үйлдэл" болоод "Эс үйлдэл" хэмээн "Тэнцүү ач холбогдолтой" хоёр ангилалд хамруулан авч үздэг. 2008 оны 07 сарын 01-ний өдрийн жагсаал, цуглааныг Ж.Батзандан, О.Магнай нар зохион байгуулсан бөгөөд МАХН-д шаардах бичиг хүргүүлхээр тэдний байрлуу очсон байна. Энэ бол "Үйлдэл" мөн. Харин МАХН-ын удирдлагууд Ж.Батзандан, О.Магнай нарыг байрандаа нэвтрүүлээгүй бөгөөд тэрхүү шаардах бичгийг нь хүлээн аваагүй аж. МАХН-ын байрны гадаа жагссан иргэд тэдэнтэй гарч ирж уулзан, ямар нэг хариу мэдээлэл хийхийг шаардаж байсан ч ямар ч хариу барьсангүй. Энэ бол "Эс үйлдэл" мөн. Түүнчлэн улангассан олон, цагдаа нарын хооронд мөргөлдөөн болж, цагдаа нар илт хүч мөхөсдөж байхад, МАХН-ын байрны гадаах машиныг шатааж байхад, МАХН-ын байрны 1-р давхарт нэвтрэн тонон дээрэмдэж, галдан шатаах үйл ажиллагаа эхлээд байхад үүнийг зогсоох хүн хүч, эрх мэдэл хэн нэгэнд байсангүй юу? Онц байдлыг арай эрт тогтоож болохгүй байсан гэж үү? Энэ бүгд "Эс үйлдэл" мөн. Тиймээс "Үйлдэгч" болоод "Эс" үйлдэгчид аль, алинтай нь хариуцлага тооцох хэрэгтэй. Хэрэв МАХН ядаж О.Магнай, Ж.Батзандан нарын шаардах бичгийг хүлээн авч, асуудлын учир зүйг олохоо жагссан олонд мэдээлсэн бол өнөөгийн нөхцөл байдал үүсэх байсан гэж үү?

Хүний амь нас эндэж, олон сая төгрөгийн хохирол учруулсан энэ бүхний хариуцлагыг буруутай этгээдэд нь үүрүүлэх ёстой. Гэхдээ дахин хэлье, манай цагдаа, прокурорын байгууллагууд асуудлыг олон талаас нь харж, нарийн нягтлан хамгийн шударга хувилбараар шийдээсэй !!! Иргэд ч бас нэг талыг барьж улс төрийн үзэл суртлаар талцаж бус, шударга үнэний төлөө нэгдэж, цагдаа, прокурорын үйл ажиллагаанд иргэний хяналт тавиасай !!! Ж.Батзанданд цаазаар авах ял тулгаад байна. О.Магнайг яах бол? Эцсийн эцэс тэр хоёрыг цаазлах нь хамгийн шударга, байж болох хувилбар мөн гэж үү !!! Би л лав дэмжихгүй нь. Ардчилсан нийгмийн эрх чөлөөт иргэний хувьд Үндсэн Хуулиараа олгогдсон үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрхээ эдлэв. Баярлалаа ...

Цааш унших...

"Энтропийн шинжилгээний арга" /Г.Цогтбаатар/

Энтропийн шинжилгээг хэмжилтийн доод түвшний нэрлэсэн шкал (хуваарь) бүхий хос утгаар бүрдүүлсэн мэдээллийг хэв маяг үүсгэн ангилхад хэрэглэнэ. Шинж тэмдгийн тоо дөрөвөөс хэтэрвэл ажиллагаа ихсэж амаргүй болдог. Тиймээс шинжилгээнд судалгааны объектыг илэрхийлж чадах цөөн шинж тэмдгийг сонгох хэрэгтэй. Шинжилгээ хийх дараалал:

1. Хамгийн их мэдээлэлтэй нэг шинж тэмдгийг илрүүлэх.

2. Илрүүлсэн шинж тэмдгийг ашиглан хэв маяг үүсгэх ба түүний нэг төрөл байдлыг шалгана

3. Бүлгүүд нэг төрөл болж чадаагүй бол хамгийн их мэдээлэлтэй хос шинж тэмдгийг илрүүлэх алхмуудыг гүйцэтгэнэ

4. Бүлгийн нэг төрөл байдлыг шалгаж, хангагдсан бол ангилах үйл явц зогсоно. Эсрэг тохиолдолд бүх шинж тэмдгүүдийн бололцоот гурвал, дөрвөлийг бодох зэргээр үргэлжилнэ.

Судалгааны объектод А шинж илэрхэд В, С, D … - шинжүүд байгаа гэдэг нь тодорхой байдаг бол А хамгийн их мэдээлэлтэй шинж тэмдэг болно. Үүнийг судалгааны объектод хамгийн их тохиолддог шинж тэмдэг хэмээн ойлгож болохгүй. Интропийн шинжилгээг хэрхэн хийх талаар хялбар жишээн дээр авч үзье.

Социологийн III ангийн оюутнууд "Социологи" сэтгүүлээр хэр хангагдсан бэ?

Социологийн тэнхимээс жил бүр "Социологи" нэртэй сэтгүүл гаргадаг. Одоогоор 7 цуврал гараад байгаа. Энэхүү шинжилгээгээр зөвхөн 1, 2, 3, 4-р сэтгүүлүүдийг хамруулан, Социологийн 3-р ангийн оюутнууд тус сэтгүүлээр хэр хангагдсан байгааг, түүнчлэн ямар сэтгүүлүүд хамгийн их мэдээлэлтэйг хэрхэн илрүүлхийг харъя. Судалгаанд нийт 23 оюутан оролцсон.

Шинж тэмдэг ба түүний утгууд:

1-р шинж тэмдэг: Танд "Социологи-1" сэтгүүл байгаа юу?

1. Байгаа 2. Байхгүй

2-р шинж тэмдэг: Танд "Социологи-2" сэтгүүл байгаа юу?

1. Байгаа 2. Байхгүй

3-р шинж тэмдэг: Танд "Социологи-3" сэтгүүл байгаа юу?

1. Байгаа 2. Байхгүй

4-р шинж тэмдэг: Танд "Социологи-4" сэтгүүл байгаа юу?

1. Байгаа 2. Байхгүй

1. Хамгийн их мэдээлэлтэй нэг шинж тэмдгийг илрүүлэх нь

Алхам-1: Дээрх 4 шинж тэмдгээр мэдээлэл бүрдүүлж, SPSS програмын Analyze - Descriptive staticticis – Frequencies командаар дан тоололт хийн, үр дүнг дараах хүснэгтэд нэгтгэнэ.

Алхам- 2: Дараах томъёог ашиглан шинж тэмдэг тус бүрийн энтропийг олно.

n – Түүврийн хэмжээ. Бидний авсан жишээнд 23

(+) – Шинж тэмдэг тус бүрт харгалзах эерэг утгын давтамж

(-) - Шинж тэмдэг тус бүрт харгалзах сөрөг утгын давтамж

Log(n;2)- 2 суурьтай логарифм. Логарифмыг Ecxel програмаар бодох боломжтой. Insert – function – Math & trig – Log функцээр бодох нь бидний ажлыг хялбарчилна.

Алхам- 3: Дараа нь бид хос шинжүүдээр энтропийг олох хэрэгтэй. Дараах томъёог ашиглан шинж тэмдэг тус бүрийн энтропийг олно. Үүний тулд дөрвөн шинжийг хослуулан бүлэглэнэ. Иймд,

хослол үүснэ.

Алхам- 4: Дараах томъёогоор хос шинжүүдийн энтропийг олно.

Алхам- 5: Хосолсон энтропийн давхцлын утгыг олно.

Дараах томъёог ашиглана:

Эхний томъёогоор давхцлын утгыг олж, хоёрдугаар томъёогоонд орлуулан хамгийн их утгатай гарсныг бусдыгаа тодорхойлох хамгийн их мэдээлэлтэй шинж тэмдэг гэж үзнэ.

Ингээд хамгийн их мэдээлэлтэй шинж тэмдэг нь I2- болж байна. "Социологи-2" сэтгүүл хамгийн их мэдээлэлтэй сэтгүүл ажээ. "Социологи-2" сэтгүүлтэй оюутанд бусад сэтгүүлүүд байгаа хэмээн таамаглаж болох юм. Гэхдээ үүнийг шалгах хэрэгтэй.

2. Илрүүлсэн нэг шинж тэмдгийг ашиглан маяг үүсгэх ба түүний нэг төрөл байдлыг шалгана

Алхам- 6: Хэрэв ангиллын үр дүнд нэг төрлийн бүлэг үүсч чадсан бол бид дараах хоёр хэв маягийг хүлээн зөвшөөрнө.

1. "Социологи-2" сэтгүүлтэй оюутнууд – "Социологи" сэтгүүлийн хангалт сайн бүлэг - 8 (34.8 хувь)

2. "Социологи-2" сэтгүүлгүй оюутнууд - "Социологи" сэтгүүлийн хангалт муу бүлэг– 15 (65.2 хувь) байна. ......................................................................................................................................................

Алхам- 7: Дээрх 2 хэв маягийг хүлээн зөвшөөрөх үү? гэдгийг шалгаж үзэх ёстой. Тиймээс Социологи-2 сэтгүүлээр буюу 2-р шинжээр бусдыг нь ангилсан дараах хүснэгтийг зохиох бөгөөд хэрэв алдааны магадлал 0.2 –оос доош орвол ангиллыг цааш үргэлжлүүлэх хэрэгтэй болно. Хамгийн их мэдээлэл бүхий шинжээр бусдыг нь ангилбал:

Дээрх хүснэгтэд хоёр хэв маягт хамгийн их тохиолдох эерэг сөрөг утгуудыг үлдээвэл дараах хүснэгтэн мэдээлэлтэй болно.

Алдааны магадлалыг дараах томъёогоор бодно.

..................... 0.206522 нь 0.2-оос их байгаа учраас нэг шинж тэмдгээр ангилах нь учир дутагдалтай байна. Тиймээс бид бодолтыг цааш нь үргэлжлүүлж хамгийн их мэдээлэлтэй хос шинж тэмдгүүдийг илрүүлэх хэрэг гарлаа. Үргэлжлэл бий.

Цааш унших...

Иргэний нийгэм дэх телевизүүдийн үүрэг: цуврал-1 |Г.Цогтбаатар|

Улс орныг засаглалаар нь ардчилсан ба бусад гээд ерөнхийлөн дүгнэдэг байлаа. Тэгвэл орчин үед иргэний оролцоо хангасан ба бусад гэх хэрэгтэй болжээ. Учир нь ардчилал нэрийн дор авилгач, дарангуйлагч, мөлжигч нар нуугдсан монголоос эхлээд өчнөөн нийгмүүд байх болсон.

“Эрх” эсвэл “Эрх чөлөө”, “Үүрэг” эсвэл “Хариуцлага” гэх ойлголтуудыг “Иргэн”-тэй нь огтолцуулах цэг нь “Иргэний оролцоог хангасан” гэх “Иргэний нийгэм” гэж үзэж байгаа। Иргэний нийгмийн иргэд мэдээлэлтэй байвал хүчтэй байж чадна. Иргэд хүчтэй газар эрх чөлөө бас хариуцлага илүү бий. Энэ нь á¿õ íèéòèéí сайхан амьдралд хөтөлдөг практик хөгжингүй орнуудàä áàéãàà þì.

Иргэнийг мэдээлэлжүүлхэд маш олон суваг үүрэгтэй байдгаас хамгийн мундаг нь телевиз। Нийт хүн амын 70-80 хувь нь телевизүүдээс чухал мэдээллүүдээ авч байдаг. 2007 оны байдлаар монголд нийт 50 телевиз үйл ажиллагаагаа тогтмол явуулж байна. Үүнээс 1 нь олон нийтийн, 15 нь төрийн мэдлийн /голдуу орон нутгийн төр, захиргааны байгууллагууд, иргэдийн хурлын дэргэд гэгдэх телевизүүд хамаарна/, 1 нь төрийн бус байгууллагын, 33 нь хувийн телевиз байна.

Өмчийн байдлаасаа хамаараад телевизүүдийн үүрэг, зорилго, үйл ажиллагааны чиглэл өөр өөр байдаг. Тухайлбал улсын буюу төрийн мэдлийн телевиз нь төрийн эрх баригч нэг намын үзэл суртал, бодлогыг сурталчилан таниулах үндсэн үүрэгтэй. Арилжааны телевизүүд нь гол төлөв хувийн компани, хувь хүн ашиг олох зорилгоор байгуулдаг. Харин олон нийтийн телевиз нь аливаа улс төр, бизнесийн зэрэг бүлэглэлээс хараат бус байж хэрэглэгчийн гэхээсээ илүү иргэдийнх нь хувьд хүмүүст, гагцхүү хүн амын ашиг сонирхолд үйлчлэх ёстой байдаг. Өөрөөр хэлбэл арилжааны телевиз мөнгө олохын тулд нэвтрүүлэг үйлдвэрлэдэг бол олон нийтийн телевиз нэвтрүүлэг хийхийн тулд хөрөнгө хуримтлуулдаг. Төрийн мэдлийх нь голдуу улс төрийн илд болж байдаг байх нь. Ийм ч учраас иргэний гэгдэх нийгэмд олон нийтийн статустай телевиз, мэдээллийн хэрэгслүүд тун чухал үүрэг рольтой.

Цааш унших...